คำนิยาม
“การจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่” หมายถึง การดำเนินการพัฒนาที่ดินหลายแปลงโดยการวางผังจัดรูปที่ดินใหม่ ปรับปรุงหรือจัดสร้างโครงสร้างพื้นฐาน และการร่วมรับภาระและกระจายผลตอบแทนอย่างเป็นธรรม ทั้งนี้ โดยความร่วมมือระหว่างเอกชนกับเอกชน หรือเอกชนกับรัฐ เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์ที่ดินที่เหมาะสมยิ่งขึ้นในด้านการคมนาคม เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อมและชุมชน และเป็นการสอดคล้องกับการผังเมือง (พระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่ พ.ศ. ๒๕๔๗) ขั้นตอนการดำเนินโครงการจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่ แบ่งออกเป็น ๔ ขั้นตอนหลัก ดังนี้
๑. ขั้นเตรียมโครงการ (การศึกษาภาพรวมพื้นที่และข้อมูลพื้นฐานโครงการ
ลงพื้นที่สำรวจ พูดคุยกับประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในบริเวณพื้นที่เป้าหมาย (บริเวณที่จะพัฒนา) หรือบริเวณที่ประชาชนร้องขอ ประชุมเจ้าของที่ดินเพื่อหาแนวทางในการพัฒนาพื้นที่ของตนด้วยวิธีการจัดรูปที่ดินหรือวิธีการอื่นที่เหมาะสม)
๒. ขั้นอนุมัติโครงการ (จัดทำและเสนอคำขอดำเนินโครงการต่อคณะกรรมการส่วนจังหวัด ประกาศเขตสำรวจโครงการ สำรวจ สอบเขตแนวเขตโครงการ ประกาศโครงการจัดรูปที่ดิน คณะกรรมการส่วนจังหวัดพิจารณาอนุมัติโครงการและประกาศโครงการในราชกิจจานุเบกษา)
๓. ขั้นดำเนินโครงการ (ประกาศเขตดำเนินการจัดรูปที่ดิน ประชุมเจ้าของที่ดิน ตั้งคณะที่ปรึกษา ประเมินราคาทรัพย์สินและที่ดินก่อนโครงการ สรุปแผนดำเนินโครงการ สำรวจ รังวัด ปักหมุดแนวถนนโครงการ ออกแบบผังการจัดรูปแปลงที่ดินใหม่ สำรวจ ปักหมุดและประเมินราคาแปลงที่ดินใหม่ ออกแบบและวางแผนการก่อสร้าง ก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน ประกาศผังที่ดินแปลงใหม่ กำหนดค่าชดเชย รังวัดที่ดินแปลงใหม่และออกหนังสือแสดงสิทธิ์ในที่ดิน)
๔. ขั้นสิ้นสุดโครงการ (ชำระค่าชดเชย รับหนังสือแสดงสิทธิ์ในที่ดิน ชำระบัญชีโครงการและประกาศสิ้นสุดโครงการจัดรูปที่ดินในราชกิจจานุเบกษา)
“การผลักดันการจัดรูปที่ดิน” หมายถึง การสนับสนุนจากสำนักการวางผังและพัฒนาเมือง ในขั้นเตรียมโครงการ เพื่อให้เจ้าของที่ดินในบริเวณที่เป็นพื้นที่เป้าหมาย (บริเวณที่จะพัฒนา) หรือบริเวณที่ประชาชนร้องขอ มีความเข้าใจที่ถูกต้องและมีความประสงค์เข้าร่วมโครงการจัดรูปที่ดิน หรือมีความประสงค์ที่จะพัฒนาพื้นที่ด้วยวิธีการอื่นที่เหมาะสมแทนการจัดรูปที่ดิน เช่น การอุทิศที่ดิน หรือการรวมตัวกันเพื่อตัดถนน โดยบริเวณที่ควรผลักดันให้ดำเนินการจัดรูปที่ดิน คือ
1. พื้นที่ปิดล้อมที่ขาดโอกาสในการเข้าถึง หมายถึง บริเวณพื้นที่ซึ่งอาจประกอบด้วยที่ดินหลายแปลงและมีที่ดินแปลงอื่นล้อมอยู่จนทำให้ขาดโอกาสในการเข้าถึงหรือมีเส้นทางเข้าออกไม่สะดวก
2. พื้นที่ไม่ได้รับการพัฒนา หมายถึง บริเวณพื้นที่ของเมืองหรือชุมชนที่ประสบปัญหาสภาพแวดล้อมในการอยู่อาศัยไม่ได้มาตรฐานและมีปัญหาด้านสาธารณูปโภคและสาธารณูปการในพื้นที่
“การสนับสนุนจากสำนักการวางผังและพัฒนาเมือง” หมายถึง การให้ความช่วยเหลือทางวิชาการแก่เจ้าของที่ดินในบริเวณพื้นที่เป้าหมายในขั้นเตรียมโครงการ โดยมีอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานตามที่พระราชบัญญัติจัดรูปที่ดินเพื่อพัฒนาพื้นที่ พ.ศ. ๒๕๔๗ กำหนดไว้ให้สามารถดำเนินการได้ ดังนี้ ๑) ส่งเสริมให้เกิดกระบวนการพูดคุย หารือ ระหว่างเจ้าของที่ดิน เพื่อหาแนวทางในการพัฒนาพื้นที่ของตนด้วยวิธีการจัดรูปที่ดินหรือวิธีการอื่นที่เหมาะสม ๒) สร้างความเข้าใจในหลักการจัดรูปที่ดิน หรือวิธีการอื่นที่จะนำมาแก้ไขปัญหา รวมทั้งขั้นตอนและวิธีการดำเนินการตามกฎหมาย และ
๓) อำนวยความสะดวกและให้คำปรึกษา รวมถึงช่วยหาแนวทางแก้ไขหากเกิดปัญหาระหว่างการดำเนินงานในขั้นเตรียมโครงการ